णमो अरिह्नाणम् – NCERT Solutions Class 9 Sanskrit Sharda

णमो अरिह्नाणम्  – NCERT Solutions Class 9 Sanskrit Sharda includes all the questions with solutions given in NCERT Class 9 Sanskrit Sharda textbook.

NCERT Solutions Class 9

English Kaveri Hindi Ganga Sanskrit Sharada Maths Ganita Manjari Science Exploration Social Understanding Society

णमो अरिह्नाणम् – NCERT Solution

Q.1: ऋषभेण निर्मितस्य नगरस्य नाम किम्?

Solution: नाभिः (नाभिमहाराजः)

Q.2: ऋषभस्य प्रसिद्धे द्वे कन्ये के?
Solution: मरुदेवी

Q.3: ऋषभः कति पुत्राणां पिता आसीत्?
Solution: शतपुत्राणाम्

Q.4: विनीता नामकं राज्यं ऋषभः कस्मै समर्पितवान्?
Solution: भरताय

Q.5: ऋषभः बाहुबलिने किं राज्यं प्रदत्तवान्?
Solution: तक्षशिलाम्

Q.6: प्रजाः भिक्षायां कानि वस्तूनि यच्छन्ति स्म?
Solution: वस्त्राणि, आभूषणानि, सुवर्णमुद्राः

Q.7: देशे काः समस्याः सन्ति इति ॠषभदेवस्य कल्पना प्राप्ता?

Solution: जनानाम् आलस्यं, कृषिकार्ये न्यूनता, प्रजासु उत्पादनक्षमतायाः अभावः चेत्येतादृश्यः मूलसमस्याः सन्ति इति ॠषभदेवस्य कल्पना प्राप्ता।

Q.8: महाराजः केषु कार्येषु प्रजाः प्रशिक्षितवान्?

Solution: महाराजः कृषिकार्ये, भोजननिर्माणे, वस्त्रनिर्माणे, पशुपालने, पात्रनिर्माणे, गृहनिर्माणादिषु च प्रजाः प्रशिक्षितवान्।

Q.9: ऋषभदेवस्य जीवनपरिवर्तिनी घटना का आसीत्?

Solution: राजप्रासादे नृत्यकलां प्रदर्शयन्ती काचित् नर्तकी सहसा भूमौ पतित्वा मृता, एषा एव ऋषभदेवस्य जीवनपरिवर्तिनी घटना आसीत्।

Q.10: ॠषभदेवस्य दीर्घकालिकस्य उपवासस्य समाप्तिः कथम् अभवत्?

Solution: श्रेयांसः प्रपितामहाय ॠषभदेवाय पानार्थम् इक्षुरसं दत्तवान्, अनेन तस्य दीर्घकालिकस्य उपवासस्य समाप्तिः अभवत्।

Q.11: ॠषभदेवः कदा कुत्र च केवलज्ञानं प्राप्तवान्?

Solution: ॠषभदेवः फाल्गुनमासस्य कृष्णपक्षे एकादश्यां तिथौ प्रयागराजे अक्षयवटवृक्षस्य अधः केवलज्ञानं प्राप्तवान्।

Q.12: जनानां मार्गदर्शनार्थं कं क्रमं रचितवान्?

Solution: जनानां मार्गदर्शनार्थं सः भिक्षुः, भिक्षुणी, श्रावकः, श्राविका चेति क्रमं रचितवान्।

Q.13: समस्तपदानि लिखत-

विग्रहवाक्यम् समस्तपदम्
(क) महान् च असौ राजा च
(ख) प्रजानां सुखम्
(ग) मूलाः समस्याः
(घ) भोजनस्य निर्माणम्
(ङ) आर्थिकी स्थितिः
(च) प्राप्तः आनन्दः येन सः
(छ) विधिना लिखितम्
(ज) गृहं गृहं प्रति
(झ) ब्राह्मीनामा लिपि:

Solution:
महाराजः
प्रजासुखम्
मूलसमस्याः
भोजननिर्माणम्
आर्थिकस्थितिः
प्राप्तानन्दः
विधिलिखितम्
प्रतिगृहम्
ब्राह्मीलिपिः

Q.14: वाक्यानि उदाहरणानुसारं परिवर्तयत-

यथा— जनैः स्वयमेव निर्माणकार्यम् आरब्धम्।
जनाः स्वयमेव निर्माणिकार्यम् आरब्धवन्तः।

महाराजेन राज्यं समर्पितम्।
केनापि तत् न चिन्तितम्।
ऋषभदेवेन दीर्घकालिकः उपवासः कृतः।
जनैः जीवनपद्धतिः परिवर्तिता।
ऋषभेण योजना कृता।

Solution:
महाराजः राज्यं समर्पितवान्
कोऽपि तत् न चिन्तितवान्
ॠषभदेवः दीर्घकालिकम् उपवासं कृतवान्
जनाः जीवनपद्धतिं परिवर्तितवन्तः
ॠषभः योजनां रचितवान्

Q.15: इति + अतः

Solution: इति + अतः = इत्यतः

Q.16: च + इति

Solution: च + इति = चेति

Q.17: देवस्य + अपि

Solution: देवस्य + अपि = देवस्यापि

Q.18: तथा + एव

Solution: तथा + एव = तथैव

Q.19: इति + एतादृशाः

Solution: इति + एतादृशाः = इत्येतादृशाः

Q.20: ब्राह्मीद्वारा + एव

Solution: ब्राह्मीद्वारा + एव = ब्राह्मीद्वारैव

Q.21: प्रस्थितः + अयम्

Solution: प्रस्थितः + अयम् = प्रस्थितोऽयम्

Class 9 Sanskrit Sharda NCERT Solutions

• प्रथम: पाठ: सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्
• द्वितीय: पाठ: सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः
• तृतीय: पाठ: आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः
• चतुर्थ: पाठ: न खलु वयस्तेजसो हेतु:
• पज्चम: पाठ: एषा सा कृतकबुद्धि: मानवबुद्धे: सहकरी
• षष्ठ: पाठ: मनःपूतं समाचरेत्
• सप्तम: पाठ: उपायं चिन्तयेत् प्राजस्तथापायं च चिन्तयेत्
• अष्टम: पाठ: अन्नाट् आनन्दं प्रति
• नवम: पाठ: कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः
• दशम: पाठ: णमो अरिहन्ताणम्
• एकादश: पाठ: वर्णोच्चारण-शिक्षा

---